Iluzja pewności
Dlaczego wierzymy opowieściom bardziej niż rzeczywistości
PEWNOŚĆ JEST UCZUCIEM, NIE DOWODEM.
«Najczęściej nie wierzymy w fakty. Wierzymy w opowieści, które porządkują fakty tak, aby pasowały do tego, kim jesteśmy, czego się boimy i po której stronie chcemy stać.»
Książka o opowieściach, które bierzemy za rzeczywistość — i o pewności, która nie potrzebuje dowodów.
O książce
„Iluzja pewności" jest książką o tym, dlaczego tak łatwo mylimy dobrze opowiedzianą historię z rzeczywistością.
Stefan Podedworny pokazuje, jak mózg nieustannie dopowiada brakujące motywy, porządkuje wspomnienia, przepisuje przeszłość i zamienia powtarzane komunikaty w psychologiczne fakty. Prowadzi czytelnika od osobistych historii i pamięci, przez język, politykę, media oraz społeczne podziały, aż po sztuczną inteligencję tworzącą odpowiedzi, które potrafią brzmieć przekonująco bez gwarancji prawdy.
To nie jest książka o tym, że ludzie są nierozsądni.
To książka o tym, że niemal każdy z nas żyje w opowieści — także tej, którą codziennie opowiada sam sobie.
Dla kogo jest ta książka
Dla ludzi, którzy chcą mniej łatwo ulegać własnej pewności.
Dla tych, którzy zarządzają, negocjują, głosują, budują zespoły, korzystają z AI, podejmują trudne decyzje i czasem zastanawiają się, dlaczego druga strona widzi zupełnie inny świat.
Dla osób, które nie chcą już pytać wyłącznie: «Kto ma rację?».
Chcą też zapytać: «Jak powstała moja pewność, że to właśnie ja ją mam?»
Co znajdziesz w środku
Wewnętrzny narrator
Jak mózg buduje ciągłą opowieść o tobie, innych ludziach i świecie.
Pamięć, która nie jest archiwum
Dlaczego przypominanie sobie przeszłości często oznacza jej ponowne redagowanie.
Słowa, które ustawiają rzeczywistość
Jak język, framing i nazwy wpływają na to, co uznajemy za możliwe, groźne lub oczywiste.
Powtórzenie, które brzmi jak prawda
Dlaczego znane komunikaty zyskują wiarygodność, nawet gdy nie stoją za nimi dowody.
Polaryzacja i cudze opowieści
Jak powstają światy „my" i „oni" oraz dlaczego obie strony są przekonane, że widzą fakty.
AI i nowa produkcja pewności
Jak modele językowe, deepfake'i i personalizacja mogą tworzyć przekonujące narracje bez gwarancji ich prawdziwości.
Dlaczego ją napisałem
Ta książka zaczęła się od prostego, ale niewygodnego doświadczenia: zobaczyłem, że o jednym człowieku mogą powstać zupełnie różne opowieści — i każda z nich może być dla swoich autorów całkowicie oczywista.
Później zrozumiałem, że nie dotyczy to tylko innych ludzi. Każdy z nas nosi własną wersję rodziców, dawnych relacji, porażek, sukcesów i samego siebie. I bardzo łatwo zapomina, że wersja nie jest tym samym co rzeczywistość.
Napisałem tę książkę nie po to, by odebrać komukolwiek pewność. Napisałem ją po to, by dać więcej miejsca na ciekawość.
Książka jest początkiem. Akademia jest praktyką.
Książka pomaga zauważyć to, co wpływa na decyzję. Akademia Decyzji pomaga przepracować to w realnych sytuacjach: w pracy, relacjach, rozmowach i decyzjach pod presją.
●
FAKT JEST PUNKTEM.
NARRACJA JEST WEKTOREM.
Fakt sam nie prowadzi człowieka przez życie. Kierunek nadaje mu opowieść, którą wokół niego budujemy.
Fragment książki
„Pewność jest uczuciem, nie dowodem.
Pełny fragment pojawi się wraz z premierą.
Dane wydawnicze
Zanim powiesz: „Wiem na pewno”.
Zanim uznasz swoją wersję za jedyną.
Zanim uwierzysz, że pewność wystarczy.
Iluzja pewności
